November 13, 2026
Blog

Bhumi Suktam | श्री भूमिसूक्तम्

Bhumi Suktam

Bhumi Suktam | श्री भूमिसूक्तम्: दोस्तो नमस्कार, आज हम आप लोगों को इसी पोस्ट के माध्यम से श्री भूमिसूक्तम् के बारे में बताएंगे। श्री भू-सूक्तम् अथर्ववेद के कांड 12.1 में भूमि सूक्त के नाम से है, जिसमें 63 ऋचाएँ हैं। ऋषियों द्वारा धरती के लिए यह शक्तिशाली प्रार्थना, जिसमें धरती माता को नमन किया जाता है, धन्यवाद किया जाता है। भाद्रपद त्रयोदशी, अनंत चतुर्दशी और गृह प्रवेश पर इसी भू-सूक्त से भूमि को प्रणाम करने से वास्तु दोष, भूमि विवाद और पितृ दोष शांत होते हैं।

विनियोग:
ॐ अस्य श्री भू-सूक्तस्य हिरण्यगर्भ ऋषिः, भूमिर्देवता, त्रिष्टुप् छन्दः, श्री भू-प्रीत्यर्थे, वास्तु-शांत्यर्थे, अनंत-पूजनार्थे जपे विनियोगः।
अर्थ: इस सूक्त के ऋषि हिरण्यगर्भ, देवता भूमि देवी, छंद त्रिष्टुप् है। इसका विनियोग भूमि की प्रसन्नता, वास्तु शांति और अनंत पूजन के लिए है।

ध्यान:
समुद्रवसने देवि पर्वतस्तनमण्डले।
विष्णुपत्नि नमस्तुभ्यं पादस्पर्शं क्षमस्व मे॥
क्षीरोदमथने देवि वसुधारे वसुंधरे।
सर्वपापहरे देवि धरणी देवी नमोऽस्तुते॥

अर्थ: यह मंत्र भूमि यानी पृथ्वी माता के प्रति सम्मान और कृतज्ञता व्यक्त करने का एक तरीका है। जिसका अर्थ है कि हे समुद्र रूपी वस्त्र धारण करने वाली, पर्वत रूपी स्तनों वाली, भगवान विष्णु की पत्नी, आपके चरणों का स्पर्श करता हूँ, क्षमा करें। क्षीरसागर से प्रकट, धन धारण करने वाली, सब पाप हरने वाली धरणी देवी को नमस्कार। यह परंपरागत रूप से जागने के ठीक बाद और पृथ्वी पर पैर रखने से पहले धरती मां से क्षमा मांगने के लिए उच्चारित किया जाता है।

Bhumi Suktam

श्री भूमिसूक्तम्

सत्यं बृहदृतमुग्रं दीक्षा तपो ब्रह्म यज्ञः पृथिवीं धारयन्ति ।
सा नो भूतस्य भव्यस्य पत्न्युरुं लोकं पृथिवी नः कृणोतु ॥१॥

असंबाधं बध्यतो मानवानां यस्या उद्वतः प्रवतः समं बहु ।
नानावीर्या ओषधीर्या बिभर्ति पृथिवी नः प्रथतां राध्यतां नः ॥२॥

यस्यां समुद्र उत सिन्धुरापो यस्यामन्नं कृष्टयः संबभूवुः ।
यस्यामिदं जिन्वति प्राणदेजत्सा नो भूमिः पूर्वपेये दधातु ॥३॥

यस्याश्चतस्रः प्रदिशः पृथिव्या यस्यामन्नं कृष्टयः संबभूवुः ।
या बिभर्ति बहुधा प्राणदेजत्सा नो भूमिर्गोष्वप्यन्ने दधातु ॥४॥

यस्यां पूर्वे पूर्वजना विचक्रिरे यस्यां देवा असुरानभ्यवर्तयन् ।
गवामश्वानां वयसश्च विष्ठा भगं वर्चः पृथिवी नो दधातु ॥५॥

विश्वंभरा वसुधानी प्रतिष्ठा हिरण्यवक्षा जगतो निवेशनी ।
वैश्वानरं बिभ्रती भूमिरग्निमिन्द्रऋषभा द्रविणे नो दधातु ॥६॥

यां रक्षन्त्यस्वप्ना विश्वदानीं देवा भूमिं पृथिवीमप्रमादम् ।
सा नो मधु प्रियं दुहामथो उक्षतु वर्चसा ॥७॥

यार्णवेऽधि सलिलमग्न आसीद्यां मायाभिरन्वचरन्मनीषिणः ।
यस्या हृदयं परमे व्योमन्त्सत्येनावृतममृतं पृथिव्याः ।
सा नो भूमिस्त्विषिं बलं राष्ट्रे दधातूत्तमे ॥८॥

यस्यामापः परिचराः समानीरहोरात्रे अप्रमादं क्षरन्ति ।
सा नो भूमिर्भूरिधारा पयो दुहामथो उक्षतु वर्चसा ॥९॥

यामश्विनावमिमातां विष्णुर्यस्यां विचक्रमे ।
इन्द्रो यां चक्र आत्मनेऽनमित्रां शचीपतिः ।
सा नो भूमिर्वि सृजतां माता पुत्राय मे पयः ॥१०॥

गिरयस्ते पर्वता हिमवन्तोऽरण्यं ते पृथिवि स्योनमस्तु ।
बभ्रुं कृष्णां रोहिणीं विश्वरूपां ध्रुवां भूमिं पृथिवीमिन्द्रगुप्ताम् ।
अजीतेऽहतो अक्षतोऽध्यष्ठां पृथिवीमहम् ॥११॥

यत्ते मध्यं पृथिवि यच्च नभ्यं यास्त ऊर्जस्तन्वः संबभूवुः ।
तासु नो धेह्यभि नः पवस्व माता भूमिः पुत्रो अहं पृथिव्याः ।
पर्जन्यः पिता स उ नः पिपर्तु ॥१२॥

यस्यां वेदिं परिगृह्णन्ति भूम्यां यस्यां यज्ञं तन्वते विश्वकर्माणः ।
यस्यां मीयन्ते स्वरवः पृथिव्यामूर्ध्वाः शुक्रा आहुत्याः पुरस्तात् ।
सा नो भूमिर्वर्धयद्वर्धमाना ॥१३॥

यो नो द्वेषत्पृथिवी यः पृतन्याद्योऽभिदासान्मनसा यो वधेन ।
तं नो भूमे रन्धय पूर्वकृत्वरि ॥१४॥

त्वज्जातास्त्वयि चरन्ति मर्त्यास्त्वं बिभर्षि द्विपदस्त्वं चतुष्पदः ।
तवेमे पृथिवि पञ्च मानवा येभ्यो ज्योतिरमृतं मर्त्येभ्य उद्यन्त्सूर्यो रश्मिभिरातनोति ॥१५॥

ता नः प्रजाः सं दुह्रतां समग्रा वाचो मधु पृथिवी धेहि मह्यम् ॥१६॥

विश्वस्वं मातरमोषधीनां ध्रुवां भूमिं पृथिवीं धर्मणा धृताम् ।
शिवां स्योनामनु चरेम विश्वहा ॥१७॥

महत्सधस्थं महती बभूविथ महान्वेग एजथुर्वेपथुष्टे ।
महांस्त्वेन्द्रो रक्षत्यप्रमादम् ।
सा नो भूमे प्र रोचय हिरण्यस्येव संदृशि मा नो द्विक्षत कश्चन ॥१८॥

Credit the Video :  Bhakti Bharat Ki YouTube Channel

Disclaimer: Bhakti Bharat Ki / भक्ति भारत की (https://bhaktibharatki.com) वेबसाइट का उद्देश्य किसी की आस्था या भावनाओं को ठेस पहुंचना नहीं है। इस वेबसाइट पर प्रकाशित उपाय, रचना और जानकारी को भिन्न – भिन्न लोगों की मान्यता, जानकारियों के अनुसार और इंटरनेट पर मौजूदा जानकारियों को ध्यान पूर्वक पढ़कर, और शोधन कर लिखा गया है। इस पोस्ट पर दिए गए जानकारी केवल सामान्य ज्ञान और शैक्षिक उद्देश्य के लिए बनाया गया है। यहां यह बताना जरूरी है कि Bhakti Bharat Ki / भक्ति भारत की (https://bhaktibharatki.com) इसमें चर्चा की गई किसी भी तरह जानकारी, मान्यता, सटीकता, पूर्णता या विश्वसनीयता की पूर्ण रूप से गारंटी नहीं देते। श्री भूमिसूक्तम् का अर्थ और महत्व को अमल में लाने से पहले कृपया संबंधित योग्य विशेषज्ञ अथवा पंड़ित की सलाह अवश्य लें। श्री भूमिसूक्तम् का उच्चारण करना या ना करना आपके विवेक पर निर्भर करता है। इस वेबसाइट पर दी गई जानकारी का उपयोग पूरी तरह से उपयोगकर्ता की अपनी ज़िम्मेदारी पर है। किसी भी प्रकार की हानि, नुकसान, या परिणाम के लिए हम प्रत्यक्ष या अप्रत्यक्ष रूप से जिम्मेदार नहीं होंगे।

Facebook
Instagram
YouTube

Related posts

Ganesh Chaturthi | गणेश चतुर्थी कब है, क्यों मनाई जाती है, जानिए तिथि, शुभ मुहूर्त, व्रत का महत्व और पूजा विधि

bbkbbsr24

भगवद गीता श्लोक 11: समाज के हर सदस्य की भूमिका और कर्तव्य

Bimal Kumar Dash

Radha Ashtami | राधा अष्टमी व्रत कैसे करें

Bimal Kumar Dash

Leave a Comment